Het leven van Grietje Post

Vanuit openbare bronnen en andere genealogische gegevens laat het leven van Grietje Post 1864-1942 zich een beetje reconstrueren.  

Grietje Post is het vierde kind van Jan Post en Anna de Vries. De grootvader van Jan is Jan Post, geboren op 2 december 1744. Het gezin van Jan en Anna Post telde negen kinderen, het was dus een groot gezin. De oudste zoon Jan zou later bekend worden onder de bijnaam ‘Jan, de oude schipper’. Grietje was de eerste dochter. De jongste dochter van het gezin, Jannetje (1874) wordt nog geen twee jaar oud. De jongste zoon Kornelis slechts vijf maanden. Grietje heeft dus op jonge leeftijd zowel een zusje als een broertje moeten missen. Over de jonge jaren van Grietje zijn verder geen openbare gegevens bekend. Grietje wordt genoemd in de serie ‘wijken in beeld’. 

Grietje heeft een dienstbetrekking in de huishouding van dominee Jan Hendrik Adolf Michelsen, een Lutherse predikant in Kampen. Na enige tijd raakt Grietje van hem zwanger, ze is dan ongeveer 33 jaar. Dit moet grote opschudding hebben gegeven in de kleine Urker gemeenschap: ongehuwd zwanger en dan van een ongehuwde dominee die veel ouder is. Volgens ‘wijken in beeld’ laat de dominee een huis voor Grietje bouwen zodat ze met de winkel in haar levensonderhoud kan voorzien. Als dat inderdaad zo gebeurd is moet dat na 1905 zijn, want Grietje trouwt in 1898 met deze dominee Michelsen. Uit de huwelijksakte blijkt dat voorafgaande aan het huwelijk Grietje al zes maanden in Kampen woont. Opvallend is dat Grietje en de dominee niet in Kampen trouwen en ook niet op Urk. Het huwelijk wordt op 26 juli 1898 gesloten in Lemsterland (Lemmer). Grietje is dan 34 jaar oud en haar man, dominee Michelsen, 60 jaar er is dus een groot leeftijdsverschil. Helemaal geruisloos wordt het huwelijk niet voltrokken, want het bruidspaar plaatst enkele advertenties in de krant.

Jan Hendrik Adolf Michelsen is in 1838 geboren in Purmerend. Hij komt uit een predikantengeslacht. Zijn vader en zijn oom waren Luthers predikant. De Evangelisch Lutherse gemeenten in Nederland stamt af van de reformatie uit de 16e eeuw, maar is altijd een relatief klein kerkverband geweest. Het kerkverband is in ons land pas in 1818 tot oprichting gekomen. Opvallend aan de Lutherse kerk is dat deze altijd heeft opengestaan voor de moderne theologie. Daarmee week de Lutherse kerk af van Luther zelf, want Luther wilde niets anders dan dicht bij de Bijbelse leer blijven. De Lutherse kerk  was op sommige onderdelen vrijzinnig en stond in dogmatiek en theologie haaks op de gereformeerde geloofsleer. In het leven van Jan Michelsen is dit ook zichtbaar. In het Biografisch Lexicon (Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme door G. Quispel, pagina 374), wordt hij een gematigd aanhanger genoemd van de zogenaamde Hollandse radicale kritiek. Een schriftkritische stroming binnen de vrijzinnige theologie. Michelsen heeft verschillende publicaties op zijn naam staan. Hij werd in 1856 theologisch student en werd daarna predikant in ’s Hertogenbosch, Vlissingen en Kampen. De uiteenlopende kerkelijke stroming van beiden is opvallend. Grietje is immers grootgebracht in een bevindelijk gereformeerd kerkelijk klimaat. Het was weliswaar een kerkelijk leven dat gestempeld was door de afscheiding die betrekkelijk kortgeleden (1836) had plaatsgevonden, maar de Urker kerkelijke sfeer moet toch anders geweest zijn dan de Lutherse leer van ds. Michelsen. Dit alles wordt nog versterkt door het feit dat de bekende dominee Nentjes, die een grote stempel heeft gezet op het bevindelijke Urker geloofsleven, een oom van Grietje was. Het kerkelijke milieu van het echtpaar was dus zeer uiteenlopend. Het is niet bekend hoe de zwangerschap van Grietje afloopt. We weten niet of er in 1898 of 1899 een kind wordt geboren. Misschien is er sprake van een miskraam, want er is geen vermelding van geboorte te vinden in het bevolkingsregister op naam van Grietje.

In hetzelfde jaar van het huwelijk gaat ds. Michelsen met emeritaat. Zal er verband zijn tussen het omstreden huwelijk en zijn predikantschap? De Zierikzeesche Nieuwsbode van 4 juni 1898 weet te melden dat het emeritaat van Michelsen te maken heeft met gezondheidsredenen, ook de Kamper Courant doet bericht van het emeritaat.

Toch komt er een kind, maar dan een paar jaar later. In 1902 krijgen Grietje en Jan Hendrik Michelsen een zoon. Op dat moment wonen ze in Apeldoorn, Grietje is dan 38 jaar en Michelsen 63 jaar. De jongen wordt in de lijn van het geslacht Michelsen Johannes Hendrik genoemd (burg. stand Apeldoorn).

Over deze zoon zijn geen gegevens meer te vinden. De vader van Michelsen, Jan Hendrik Michelsen emeritus predikant in Haarlem overlijdt in 1902. Grietje wordt nog wel genoemd in de overlijdensadvertentie.

Het is goed mogelijk dat Grietje en de dominee na 1902 uit elkaar zijn gegaan, het bericht van ‘wijken in beeld’ dat Grietje een winkeltje en woonhuis van hem heeft gekregen, sluit hierop aan. Dominee Michelsen verhuisd naar Noordwijk. Hij overlijdt in Leiden op 15 januari 1918 en wordt in Noordwijk begraven. Grietje blijft op Urk. Zij overlijdt op 1 juni 1942 en wordt begraven op Urk. Ze ligt in een graf samen met haar zus en zwager.